నిశ్శబ్దపు హోరు

మనుషుల మధ్య కనెక్టివిటీ కోసం మన జీవితాల్లోకి ప్రవేశించిన సాంకేతికత, విచిత్రంగా ఒంటరితనాన్ని పెంచింది. నేటి వేగవంతమైన, హైపర్-కనెక్టెడ్ ప్రపంచంలో ఒక ఆందోళనకరమైన ధోరణి వేళ్లూనుకుంది. ప్రతిదానిని హేతుబద్ధీకరించడం, ప్రాథమిక మానవీయ విలువల పట్ల ఉదాసీనత పెరుగుతున్నాయి. ఒకప్పుడు అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా సమాజాలు ఏకమయ్యేవి, కానీ ఇప్పుడు చాలామంది ‘ఏది జరిగేది అదే జరుగుతుంది’ అనే విధివాదంతో మౌనంగా ఉండిపోతున్నారు. ఈ గూడుపుఠాణీ ఉదాసీనత కేవలం వ్యక్తిగతమైనది కాదు.. ఇది నాగరికత నైతిక నిర్మాణానికే ముప్పు కలిగించే లోతైన సామాజిక మార్పును సూచిస్తుంది. ఈ విడదీయరాని ధోరణికి అత్యంత స్పష్టమైన నిదర్శనం రోజువారీ అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కనిపిస్తుంది. ఆధునిక బాటసారుల విచారకరమైన తీరును ఒక్కసారి గమనించండి.. మీకే అర్థమవుతుంది. ఒక వ్యక్తి ప్రాణాపాయంలో ఉన్నప్పుడు పక్కనున్నవారు సహాయం చేయడం కంటే తమ స్మార్ట్‌ఫోన్‌ల కోసం వెతుకుతున్నారు. బాధను హై-డెఫినిషన్ (హెచ్‌డీ)లో రికార్డ్ చేసి, వ్యూస్, ‘లైక్స’, ప్రకటనల ఆదాయం కోసం సోషల్ మీడియాలో అప్‌లోడ్ చేస్తున్నారు. ఇది కేవలం దయనీయమైన స్థితి మాత్రమే కాదు.. ఇది ప్రాథమిక మానవ సంఘీభావానికి చేస్తున్న ద్రోహం. హింసను సాధారణీకరించడం కూడా ఇదే పద్ధతిలో సాగుతోంది. పోటీ ప్రపంచంలో మనుగడ సాగించడానికి దూకుడు, ఆధిపత్యం అనివార్యమని చాలామంది భావిస్తున్నారు. లైంగిక హింస వంటి ఘోరమైన నేరాలు జరిగినప్పుడు, ప్రజల స్పందన ఉమ్మడి ఖండనగా ఉండటం లేదు. దానికి బదులుగా, కులం, మతం, జాతి, రాజకీయ అనుబంధాల ఆధారంగా స్పందనలు మారుతున్నాయి. బాధితుడు ‘మన’ సమూహానికి చెందినవారైతే ఆగ్రహం వెల్లువెత్తుతుంది. అదే నిందితుడు మనవాడైతే, బాధితురాలి ప్రవర్తన, దుస్తులు, గత చరిత్రపై ప్రశ్నలు సంధిస్తూ నేరాన్ని తక్కువ చేసి చూపుతున్నారు. ఈ ఎంపిక సానుభూతి, న్యాయం, గౌరవం వంటి సార్వత్రిక సూత్రాల నుంచి సమాజం ఎంత దూరంగా జరిగిందో తెలియజేస్తుంది. ఈ ‘నిశ్శబ్దపు హోరు’ వల్ల కలిగే పరిణామాలు కేవలం వ్యక్తిగత సంఘటనలకే పరిమితం కావు. ప్రపంచ వేదికపై, ఐక్యరాజ్యసమితి వంటి సంస్థల ద్వారా సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి నిర్మించిన వ్యవస్థ ఇప్పుడు బలహీనంగా కనిపిస్తోంది. ఒకప్పుడు మానవాళిని ఏకం చేస్తుందని భావించిన ప్రపంచీకరణ ఇప్పుడు వెనకడుగు వేస్తోంది. దేశాలు సరిహద్దులను కట్టుదిట్టం చేస్తున్నాయి, పరస్పర అనుమానాలను పెంచుకుంటున్నాయి. చర్చల కంటే అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికే నాయకులు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.

రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం లక్షలాది మంది జీవితాలను బలి తీసుకుంటున్నా, ప్రారంభంలో ఉన్న అంతర్జాతీయ సంఘీభావం ఇప్పుడు కేవలం వార్తా విశేషంగా మిగిలిపోయింది. పశ్చిమాసియాలో ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా వివాదం కూడా మానవతా రక్షణ కంటే రాజకీయ ధృవకరణకే పరిమితమైంది. వెనిజులా వంటి దేశాల్లోని సంక్షోభాల పట్ల అంతర్జాతీయ సమాజం మౌనం వహిస్తోంది. ఇప్ప్పుడు తాజాగా ఇరాన్, ఇజ్రాయిల్, అమెరికాల మధ్య యుద్ధాన్ని చూసే కోణం ఇలానే ఎంపిక చేసుకుంటున్నాం. మౌనం తటస్థత కాదు.. ఇది నేరంలో భాగస్వామ్యం వహించడమే.

కనెక్టివిటీ కోసం కనిపెట్టిన స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, సోషల్ మీడియా అల్గారిథమ్‌లు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఏఐ) మనుషులను మరింత ఒంటరిని చేస్తున్నాయి. కుటుంబ సభ్యులు కలిసి కూర్చున్నా, ఎవరి డిజిటల్ ప్రపంచంలో వారు మునిగిపోతున్నారు. మితిమీరిన స్క్రీన్ టైమ్ వల్ల ఆందోళన, కుంగుబాటు, సానుభూతి తగ్గడం వంటి సమస్యలు పెరుగుతున్నాయని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. మనల్ని దగ్గర చేయాల్సిన సాంకేతికత, మనల్ని మనకే అపరిచితులుగా మార్చేసింది.

మనుషులు పడే వేదనకు స్పందించకపోవడం వల్ల, ‘ప్రతి మానవ ప్రాణం విలువైనది’ అనే నమ్మకాన్ని సమాజం కోల్పోతోంది. ఈ క్షణం మనల్ని మనం పునరాలోచించుకోవాలని కోరుతోంది. మౌనాన్ని వీడాలంటే ధైర్యం కావాలి. ఇతరులు బాధపడుతున్నప్పుడు జోక్యం చేసుకోవడం, అనుబంధాలతో సంబంధం లేకుండా అన్యాయాన్ని ఖండించడం, నాయకుల నుంచి జవాబుదారీతనాన్ని డిమాండ్ చేయడం అవసరం. సరిహద్దులు, గుర్తింపులు, స్వార్థానికి అతీతంగా పరస్పర సానుభూతిని మళ్లీ కనుగొన్నప్పుడే మనం ఈ ప్రమాదకరమైన ధోరణిని మార్చగలం. లేదంటే, బాధలకు మౌనమే సమాధానమయ్యే భవిష్యత్తును మనం ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.

- సత్యండెస్క్, శ్రీకాకుళం