పహల్గామ్‌కు ఏడాది.. ఇరాన్ చూపిన కొత్త దారి!

• ఇంకా ఉగ్రవాద రహిత భారతం సాకారం కాలేదు

• పొరుగు దేశం మీదకు భారీ ఆయుధాలు అవసరంలేదని చెప్పిన యుద్ధం

• విదేశాంగ విధానంపై ఇంకా సందిగ్ధంలోనే దేశం

  

పహల్గామ్ మారణహోమం జరిగి ఏడాది గడిచింది. ఈ ఘటన నెమ్మదిగా మరుగున పడిపోయింది. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాలుగా పాకిస్థాన్ మద్దతుతో సాగుతున్న ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాదంలో జమ్మూ కాశ్మీర్ చూసిన అనేక ఊచకోతలలో ఇది కేవలం ఒకటి మాత్రమేననే కఠోర వాస్తవాన్ని తెలియజేస్తోంది. ఒకవైపు ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలు తగ్గుముఖం పట్టే ధోరణి కనిపిస్తూనే.. మరోవైపు కేంద్రం ఇచ్చిన ‘జీరో టెర్రరిజం’ (ఉగ్రవాద రహిత) హామీ కూడా ఇప్పటికీ అందనంత దూరంలోనే ఉంది.

2025లో మొత్తం 92 మరణాలు నమోదయ్యాయి. అందులో 48 మరణాలు పహల్గామ్ మారణహోమం తర్వాత జరిగినవే. ఈ ఏడాది, ఏప్రిల్ 18 నాటికి, ఇప్పటికే 12 మరణాలు నమోదయ్యాయి. ఇందులో ఒక భద్రతా దళం (ఎసఎఫ్) జవాన్ ఉన్నారు. 2012 నాటికి మరణాల సంఖ్య 121కి తగ్గింది. కానీ ఆ తర్వాత 2018లో గరిష్టంగా 452కి పెరిగి, అప్పటి నుంచి మళ్లీ తగ్గుతూ వస్తున్నాయి.

ఏదైనా ఉంటే, పహల్గామ్ ఘటన ‘ఆపరేషన్ సింధూర’కు ప్రేరణగా గుర్తుండిపోతుంది. జమ్మూకాశ్మీర్‌లో నెలకొన్న సాపేక్ష స్థిరత్వం, పాకిస్థాన్ లోపల చేసిన ప్రాథమిక దాడుల విజయం ఉన్నప్పటికీ, భారత్ ఇప్పుడు అంతకంటే క్లిష్టమైన ప్రపంచ పరిస్థితులలో మరింత కఠినమైన వ్యూహాత్మక వాస్తవాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ‘ఆపరేషన్ సింధూర’ భారత సైనిక సన్నద్ధతలో, వ్యూహాత్మక ఆలోచనలో ఉన్న లోతైన నిర్మాణాత్మక లోపాలను ఎండగట్టింది.

ముఖ్యంగా, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడికి వ్యతిరేకంగా ఇరాన్ ప్రదర్శించిన అత్యంత సంక్లిష్టమైన, ప్రభావవంతమైన రక్షణ చర్యల నేపథ్యంలో మన లోపాలు, వ్యూహాత్మక తప్పులు మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. భారత్ చాలా కాలంగా ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంత భద్రతలో కీలక పాత్ర పోషించాలని ఆకాంక్షిస్తోంది. అయితే, మాతృభూమిని సమర్థవంతంగా రక్షించుకోవడం ఇంకా అనిశ్చితంగానే ఉంది, అలాగే రక్షణ రంగానికి నిధుల కేటాయింపు తక్కువగా ఉంది. సైనిక సామర్థ్యాన్ని కేవలం కొన్ని పరిమిత సంఖ్యలో కనిపించే ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల పరంగా మాత్రమే లెక్కిస్తున్నారు. ఇందులో కొన్ని రఫేల్ ఫైటర్లు, రెండు విమానవాహక నౌకలు ఉన్నాయి. మూడవ దాని ప్రభుత్వ అనుమతి కోసం వేచి చూస్తున్నారు. ఇంతవరకు సైనిక బలగం గాని, వాయుసేన గాని, యుద్ధ ఆయుధాలు గాని మన దగ్గర లెక్కకు మిక్కిలిగా ఉన్నాయని భావించాం. ఆపరేషన్ సింధూర్‌లో మన బ్రహ్మాస్త్రాలు ఒక్కొక్కటి తక్కువ దూరంలో ఉన్న పాకిస్తాన్ మీద వాడాం. కానీ ఇరాన్ యుద్ధం కొన్ని కొత్త పాఠాలు మనకు నేర్పింది. అన్నింటా తనకంటే బలవంతులైన అమెరికా, ఇజ్రాయిల్‌లను ఢీకొట్టడానికే తమ వద్ద ఉన్న చాలా చవుకైన పరికరాలు చాలన్న సందేశాన్ని ఇచ్చింది. ఎస్`400, ఆకాశ్, బ్రహÃ్మస్‌లు వాడాల్సిన అవసరం లేకుండానే యుద్ధం చేయొచ్చని చెప్పింది.

‘ఆపరేషన్ సింధూర’, దాని తదనంతర పరిణామాలు భారత్‌కు ప్రధాన సైనిక సవాలు చైనా, లేదా పాకిస్థాన్ అని మనకు స్పష్టం చేశాయి. భవిష్యత్తులో జరిగే ఎటువంటి ఘర్షణలోనైనా, కొన్ని భారీ ఖరీదైన యుద్ధ పరికరాలు (ప్లాట్‌ఫామ్స్) పెద్దగా ఉపయోగపడవని కూడా ఇది తేల్చి చెప్పింది. ఇరాన్ కేవలం తక్కువ ఖరీదు డ్రోన్లతోనే అమెరికాను, ఇజ్రాయిల్‌ను ఎదిరించడం ఇందుకు ఒక ఉదాహరణ. ‘ఆపరేషన్ సింధూర’ అనేది ఒక కొత్త విధానమని, భవిష్యత్తులో జరిగే ప్రతి ఉగ్రవాద చర్యను ‘యుద్ధ చర్య’గా పరిగణిస్తామని చేసిన ప్రకటనలు, 2025 నవంబర్ 10న జరిగిన ఎర్రకోట ఆత్మాహుతి దాడి తర్వాత నిలబెట్టుకోవడం కష్టమని తేలిపోయింది.

సరికొత్త ఇరాన్, ఇజ్రాయిల్ యుద్ధంలో భారతదేశ అస్థిరమైన దౌత్యం ఘోరంగా విఫలమవగా, బయటి పరిశీలకుల దృష్టిలో పాకిస్థాన్ తన స్థానాన్ని మెరుగుపరచుకుంది. పాకిస్తాన్ మన శత్రుదేశం కాబట్టి, దాన్ని ఒక దళారీగా మనం చూస్తున్నాం గానీ, ప్రపంచం దష్టిలో దౌత్యపరంగా పాకిస్తాన్ మెరుగ్గా ఉంది. ఇది న్యూఢిల్లీకి చికాకు కలిగించి ఉండవచ్చు.

పహల్గామ్ తర్వాత గడిచిన ఈ ఏడాది, భారతదేశ భద్రతా వైఖరిలో ఉన్న ఒక విరోధభావాన్ని బయటపెట్టింది. జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో సాధించిన వ్యూహాత్మక విజయాలు ఒకవైపు ఉంటే, ‘ఆపరేషన్ సింధూర’ సమయంలో, ఆ తర్వాత బయటపడిన వ్యూహాత్మక బలహీనతలు మరోవైపు ఉన్నాయి.