అవినీతి లైఫ్ స్కిల్‌గా మారిపోయిందా?

• పాపాలు చేసి హుండీలో డబ్బులేస్తే సరిపోతుందనే భావన

• ఆచారాలు, పూజలు ప్రదర్శనకే పరిమితం కాకూడదు

• ధర్మసంస్థాపకుడు రాముడి దగ్గరే ధర్మం తప్పితే ఎవరికి చెప్ప్పుకోవాలి?

ఇది ప్రభుత్వ శాఖలో జరిగిన అవినీతి కాదు.. కాంట్రాక్టర్ చేసిన మోసం కాదు.. గుర్తుపట్టలేని కార్పొరేట్ సంస్థ చేసిన అక్రమం కాదు.. భక్తుల విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలిచిన శ్రీరాముడి ఆలయానికే చెందిన నిధులు మింగేసినట్లుగా ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. దశాబ్దాల పాటు అయోధ్యలో రామమందిరం కోసం పోరాటం సాగింది. ఆ ఉద్యమం దేశ రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసింది. సమాజాన్ని విభజించింది. కోట్లాది ప్రజల భావోద్వేగాలను కదిలించింది. చివరకు రామజన్మభూమి మందిరం నిర్మాణం పూర్తవగా, దేశవ్యాప్తంగా హర్షం వ్యక్తమైంది. కానీ ఇప్పుడు ఆ ఆలయ సేవ కోసం నియమితులైన వారే ఆలయ నిధులను దుర్వినియోగం చేశారనే ఆరోపణలు రావడం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

భారతదేశంలో అవినీతి కొత్త విషయం కాదు. వంతెనల నిర్మాణాల్లో అవినీతి, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో లంచాలు వంటి సంఘటనలు తరచూ వినిపిస్తూనే ఉంటాయి. కానీ రామాలయానికి సంబంధించిన నిధుల దుర్వినియోగ ఆరోపణలు మాత్రం నైతికంగా మరింత దిగజారిన పరిస్థితిని సూచిస్తున్నాయి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో మనం సాధారణంగా కొంతమందిని దోషులుగా నిలబెట్టి, తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసి, కొందరిని జైలుకు పంపించి విషయం ముగిసిపోయిందని భావిస్తాం. ‘కొద్దిమంది చెడ్డవాళ్లు చేసిన పని’ అని బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోవాలని చూస్తాం. కానీ అది వాస్తవాన్ని దాచే సులభమైన సమాధానం మాత్రమే. ఎందుకంటే భారతదేశంలో అవినీతి కొద్దిమంది వ్యక్తుల వల్ల మాత్రమే కొనసాగడం లేదు. దానిని సహించేవారు, సమర్థించేవారు, దాని లాభాలు పొందేవారు, అవకాశం వచ్చినప్పుడు తామూ అందులో భాగస్వాములు అయ్యేవారు ఉన్నంతకాలం అది కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. అవినీతి అంటే రాజకీయ నాయకులు, అధికారులు, కాంట్రాక్టర్ల పని మాత్రమేనని మనం భావిస్తాం. కానీ వారంతా ఎక్కడి నుంచి వచ్చారు? అదే కుటుంబాలు, అదే పాఠశాలలు, అదే సమాజం నుంచే కదా!

కాలక్రమేణా మనం అవినీతిని నైతిక వైఫల్యంగా కాకుండా జీవితంలో ముందుకు వెళ్లేందుకు అవసరమైన నైపుణ్యంగా చూడడం ప్రారంభించాం. ఆదాయం దాచే వ్యాపారిని తెలివైనవాడు అంటాం. అదనపు ఆదాయం సంపాదించే ప్రభుత్వ ఉద్యోగిని బాగా సెటిల్ అయ్యాడు అంటాం. నిబంధనలకు అడ్డదారులు వెతికేవారిని సమర్థుడుగా పొగుడుతాం. బయట అవినీతిని విమర్శిస్తూ, లోపల దాని వల్ల వచ్చే ప్రయోజనాలను మెచ్చుకుంటాం.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేసే అల్లుడిని చూసే సమయంలో ‘పై ఆదాయం ఎంత?’ అని అడిగిన సందర్భాలు మనలో చాలామందికి తెలిసే ఉంటాయి. పన్నులు తప్పించుకోవడం, నగదు లావాదేవీలు చేయడం, నిబంధనలను చుట్టుముట్టి పని చేయించుకోవడం వంటి విషయాలను కొందరు గర్వంగా చెప్పుకోవడం కూడా చూస్తుంటాం. మరో పెద్ద అపోహ ఏమిటంటే మతపరమైన భక్తి ఉంటే నైతికత కూడా ఉంటుందని భావించడం. కానీ ఈ రెండూ ఒకటి కావు. ప్రతిరోజూ పూజలు చేసే వ్యక్తి కూడా తన రోజువారీ జీవితంలో నిజాయితీ లేకుండా ప్రవర్తించవచ్చు.

నేటి భారత సమాజంలోని విచిత్రమైన లక్షణాల్లో ఒకటి మతాన్ని నైతికతకు ప్రత్యామ్నాయంగా భావించడం. వ్యాపారంలో మోసం చేయండి. పన్నులు ఎగ్గొట్టండి. ఉద్యోగులకు తక్కువ జీతాలు ఇవ్వండి. బలహీనులను దోపిడీ చేయండి. ఆ తర్వాత ఆలయానికి విరాళం ఇచ్చి మనస్సాక్షిని సమాధానపరచుకోండి. దేవుడు అన్ని తప్పులను విరాళాలతో సరిచేసే ఖాతాల అధికారి అన్నట్లుగా వ్యవహరించడం సరికాదు. అయోధ్య ఘటన అలాంటి ఆలోచన ఎంత బలహీనమో చూపిస్తోంది. ధర్మానికి ప్రతీకగా భావించే శ్రీరాముడి ఆలయానికే సంబంధించిన వ్యక్తులు దురాశకు లొంగితే సమస్య మతంలో లేదని, వ్యక్తిత్వంలో ఉందని అర్థమవుతుంది. ఆ సమస్యను పరిష్కరించడం మరింత కష్టమైన పని.

‘అవినీతి ప్రపంచమంతటా ఉంది’ అని కొందరు వాదించవచ్చు. అది నిజమే. ఇతర దేశాల్లోనూ, ఇతర మత సంస్థల్లోనూ అవినీతి జరిగింది. కానీ అందువల్ల మన దేశంలో జరిగిన అవినీతి తక్కువ సిగ్గుచేటు అవుతుందా? ఈ విషయాన్ని హిందూ-అహిందూ చర్చగా మార్చడం కూడా సరికాదు. ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నవారు ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేయడానికి వచ్చిన బయటి వ్యక్తులు కాదు. ఆలయ సేవ బాధ్యతలు చేపట్టిన వారే. ఈ ఘటన మరో ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. ఏ సంస్థ అయినా కేవలం వ్యక్తులపై నమ్మకంతో నడవకూడదు. మత నాయకులు, దేశభక్తులు, పెద్దలు, గౌరవనీయులు అనే కారణంతో ఎవరూ ప్రలోభాలకు అతీతులు కారు. అందుకే వ్యక్తుల కంటే బలమైన వ్యవస్థలు, పారదర్శకత, బాధ్యతాయుత పర్యవేక్షణ అవసరం. ఎందుకంటే మనుషులు ఎంత మంచివారైనా అవకాశం దొరికితే ప్రలోభాలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.

‘అందరూ భారతీయులు ఇలానే ఉండరు’ అని కూడా చాలామంది అంటారు. అది నిజమే. కానీ అవినీతి ఇంకా దేశ జీవన విధానాన్ని ప్రభావితం చేసేంతగా ఉంది. లంచం, సిఫార్సు, అడ్డదారి, కిక్‌బ్యాక్ లేదా నిబంధనల ఉల్లంఘనకు సంబంధించిన అనుభవం దాదాపు ప్రతి భారతీయుడికీ ఉంటుంది. నిజాయితీ సాధారణ లక్షణంగా కాకుండా అసాధారణ గుణంగా కనిపించే పరిస్థితి నెలకొంది. అందుకే దేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన ఆలయంపై కూడా అవినీతి ఆరోపణలు వస్తే ఆశ్చర్యం కంటే నిజమే అయి ఉండొచ్చన్న భావన చాలామందిలో కలుగుతోంది.

హిందువులుగా ఇది ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాల్సిన సమయం. హిందూమతాన్ని కేవలం ఆచారాలు, పూజలు, గుర్తింపు, ప్రదర్శన స్థాయికే పరిమితం చేయకూడదు. ధర్మం అనేది గట్టిగా నామస్మరణ చేయడంలోనో, తరచూ ఆలయానికి వెళ్లడంలోనో, హుండీలో ఎక్కువ డబ్బు వేయడంలోనో ఉండదు. ఆలయాలకు విరాళాలు ఇచ్చే భక్తులు ఒకసారి ఆలోచించాలి. ఇంకా పేదరికం కనిపిస్తున్న ఈ దేశంలో నిజంగా అవసరంలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం కూడా ధర్మమే కదా? మన వద్ద పనిచేసే సిబ్బందికి మెరుగైన జీతం ఇవ్వడం, మంచి సేవ చేసిన కార్మికుడిని అభినందించడం, కష్టపడే సాధారణ మనుషులకు సహాయం చేయడం శ్రీరాముడికి నచ్చదా?

ధర్మం అంటే డబ్బు ఎలా సంపాదించాం? ఇతరులతో ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నాం? ఎవరూ చూడనప్పుడు ఎంత నిజాయితీగా ఉంటాం? తప్పు చేయడం సులభమైనప్పుడు సరైన నిర్ణయం తీసుకుంటామా? అనే విషయాల్లో కనిపించాలి. నిజాయితీ, ఆత్మనిగ్రహం, కరుణ, నిబద్ధత లేకపోతే ధర్మంలో మిగిలేది ఏమిటి? అవినీతి, అక్రమాలతో మన సమాజాన్నే దెబ్బతీస్తూ ఎన్ని గంటలు పూజలు చేసినా వాటికి అసలు అర్థం ఏముంటుంది?

తప్పును చూసీ చూడనట్టు ఉండటం మన సమాజంలో సాధారణంగా మారిపోయింది. బహుశా అదే అసలు విషాదం. అయోధ్య ఘటనను ఒక ఆలయానికి పరిమితమైన వివాదంగా కాకుండా, మనలోని లోపాలను గుర్తించి, సమాజాన్ని మరింత నైతికంగా, పారదర్శకంగా తీర్చిదిద్దుకునే అవకాశంగా మార్చుకోగలిగితేనే అది నిజమైన ఆత్మపరిశీలన అవుతుంది.