ఈసారి జనగణన ఎందుకు ప్రత్యేకం?

• 

• 70 ఏళ్ల తర్వాత మళ్లీ కులగణన

• ఎన్యూమరేటర్లుగా 30 లక్షల మంది

• నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు ఇదే ఆధారం

• సెన్సస్`2027 ద్వారా సమగ్ర భారతం డేటా

(సత్యంన్యూస్, అమరావతి)

140 కోట్లకు పైగా జనాభా ఉన్న దేశంలో ప్రతి వ్యక్తినీ లెక్కించడం అంత తేలికైన పని కాదు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గణాంక ప్రక్రియల్లో ఒకటైన ‘సెన్సస్ 2027’ నిర్వహించడానికి భారత్ ఇప్పుడు సిద్ధమవుతోంది. 1881 నుంచి ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి జరుగుతున్న సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ దేశవ్యాప్త గణన వాస్తవానికి 2021లోనే జరగాల్సి ఉంది. అయితే, కోవిడ్-19 మహమ్మారి, ఆ తర్వాతి ఎన్నికల కారణంగా ఈ ప్రక్రియ పలుమార్లు వాయిదా పడింది. నివాసాలు, ఆహారం, ఇంటర్నెట్, జీవనశైలిపై డేటా సేకరణ వాయిదా పడినప్పటికీ, రాబోయే ఈ జనగణన గతంలో ఎన్నడూ లేనంత సమగ్రంగా ఉండబోతోంది. ఈసారి జనాభా గణనలో కుల గణన కూడా ఉంటుందని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. అంతేకాకుండా, మొత్తం ప్రక్రియను కాగిత రహితంగా, పూర్తిస్థాయి డిజిటల్ విధానంలో నిర్వహించడం ఇదే తొలిసారి.

జనగణన ఎందుకు ముఖ్యం?

డేటా సేకరణ, పర్యవేక్షణ కోసం సుమారు 30 లక్షల మంది క్షేత్రస్థాయి సిబ్బందిని నియమించనున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. ఈ భారీ ప్రక్రియ కోసం రూ. 11,718.24 కోట్లు కేటాయించారు. జనాభా గణన అనేది ఒక జాతీయ దర్పణం లాంటిది. ఇది ప్రజల గుర్తింపు, వృత్తి, జీవన ప్రమాణాలు, కుటుంబ నిర్మాణాలలో వస్తున్న మార్పులను ప్రతిబింబిస్తుంది. వలసలు, పట్టణీకరణ, ఉపాధి, సంతానోత్పత్తి రేటు వంటి ధోరణులను విశ్లేషించడానికి ఈ డేటా న్యాయవ్యవస్థకు, విధానకర్తలకు, పరిశోధకులకు ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

విద్యాశాఖ నుంచి గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ వరకు వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు.. పాఠశాలలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు ఎక్కడ అవసరమో నిర్ణయించడానికి జనగణన గణాంకాలపైనే ఆధారపడతాయి. జనాభా గణాంకాలు రాష్ట్రాలకు, జిల్లాలకు ఇచ్చే కేంద్ర గ్రాంట్లు, అలాగే సబ్సిడీలు, రేషన్ సరఫరా కేటాయింపులను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈసారి జనగణన అదనపు రాజకీయ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకోనుంది. ఎందుకంటే 2002 నుంచి నిలిచిపోయిన లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియకు ఇది ప్రాతిపదికగా మారుతుంది. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలలో మహిళలకు మూడవ వంతు సీట్లను కేటాయించే మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు కూడా జనగణన, ఆ తర్వాతి పునర్విభజన ప్రక్రియ ముగిసిన తర్వాతే అమలులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది.

2027 జనగణన ఎలా జరుగుతుంది?

ప్రభుత్వ సమాచారం ప్రకారం, ఈ ప్రక్రియ రెండు దశల్లో నిర్వహించబడుతుంది. గృహాల జాబితా (హౌస్-లిస్టింగ్), గృహ గణన, ఆ తర్వాత జనాభా గణన.

మొదటి దశ:

గృహాల జాబితా తయారీలో భవన నిర్మాణ సామగ్రి, తాగునీటి సదుపాయం, పారిశుధ్యం, గృహ ఆస్తులు, వంట ఇంధన వనరులు వంటి 33 అంశాలపై డేటాను సేకరిస్తారు. ఈ సమాచారం భారతదేశం అంతటా గృహాల పరిస్థితి, సౌకర్యాలపై వివరణాత్మకమైన ప్రొఫైల్‌ను రూపొందించడానికి సహాయపడుతుంది.

రెండవ దశ:

ఈ దశలో వ్యక్తిగత సమాచారంపై దృష్టి పెడతారు. ఇందులో పేరు, వయస్సు, లింగం, పుట్టిన తేదీ, ఇంటి యజమానితో సంబంధం, వైవాహిక స్థితి, విద్య, వృత్తి, మతం, కులం లేదా తెగ, వైకల్యం, వలస చరిత్ర వంటి వివరాలను సేకరిస్తారు. ఎన్యూమరేటర్లు నిరాశ్రయులతో సహా ప్రతి వ్యక్తి వివరాలను నమోదు చేస్తారు. దీనివల్ల దేశంలోని జనాభా, సామాజిక-ఆర్థిక సమాచారం సంపూర్ణంగా డేటాబేస్‌లో నిక్షిప్తమవుతుంది.

హౌస్‌లిస్టింగ్ బ్లాక్ క్రియేటర్ అప్లికేషన్:

ఇది ఒక వెబ్-మ్యాపింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్. శాటిలైట్ చిత్రాలను ఉపయోగించి అధికారులు హౌస్‌లిస్టింగ్ బ్లాక్‌లను రూపొందించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

హెచఎల్‌వో మొబైల్ అప్లికేషన్:

ఇది ఒక సురక్షితమైన ఆఫ్‌లైన్ యాప్. దీని ద్వారా ఎన్యూమరేటర్లు తమ రిజిస్టర్డ్ మొబైల్ పరికరాలను ఉపయోగించి క్షేత్రస్థాయి నుంచి నేరుగా డేటాను సేకరించి, అప్‌లోడ్ చేయవచ్చు.

సెల్ఫ్-ఎన్యూమరేషన్ పోర్టల్:

ఇది వెబ్ ఆధారిత ప్లాట్‌ఫారమ్. కుటుంబాలు క్షేత్రస్థాయి వెరిఫికేషన్‌కు ముందే తమ జనాభా గణన సమాచారాన్ని ఆన్‌లైన్‌లో స్వచ్ఛందంగా సమర్పించడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. జనగణన నిర్వహణ, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ (సీఎంఎంఎస్) పోర్టల్ జిల్లా, రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలలో జనగణన కార్యకలాపాలను రియల్ టైమ్‌లో ప్లాన్ చేయడానికి, నిర్వహించడానికి, పర్యవేక్షించడానికి రూపొందించబడిన ఒక కేంద్రీకృత డ్యాష్‌బోర్డ్.

కుల గణన

1931 తర్వాత అన్ని సామాజిక వర్గాల కుల వివరాలను సేకరించడం ఇదే మొదటిసారి. 1881 నుంచి 1931 వరకు బ్రిటిష్ పాలనలో జరిగిన జనగణనలో కుల గణన ఒక సాధారణ అంశంగా ఉండేది. కానీ 1951లో స్వతంత్ర భారతదేశపు మొదటి జనగణనతో, ప్రభుత్వం షెడ్యూల్డ్ కులాలు (ఎస్సీ), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ఎస్టీ) మినహా మిగిలిన వారి కుల వివరాలను సేకరించే పద్ధతిని నిలిపివేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ నిర్ణయం 70 ఏళ్లకు తర్వాత వచ్చిన ఒక ప్రధాన మార్పును సూచిస్తుంది.

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన

2027 జనగణన పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాల పునర్విభజనపై చర్చను మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చింది. తుది జనగణన గణాంకాలు విడుదలైన తర్వాత, ప్రభుత్వం పునర్విభజన ప్రక్రియను ప్రారంభించే అవకాశం ఉంది. పునర్విభజన కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి వీలుగా పార్లమెంటు ‘పునర్విభజన చట్టాన్ని’ ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో సహా సంబంధిత పక్షాలతో సంప్రదింపులు జరిపిన తర్వాత, ఈ కమిషన్ జనాభా-నియోజకవర్గ నిష్పత్తి ఫార్ములాను నిర్ణయిస్తుంది. అయితే, లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను పెంచడానికి రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం, దీనిని పార్లమెంటులో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది.

ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత జమ్మూ కాశ్మీర్, లడఖ్‌లలో జనాభా గణన నిర్వహణ, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, కుల గణన మరియు నియోజకవర్గాల పునర్విభజన వంటివి గమనించాల్సిన ప్రధాన అంశాలు. ప్రభుత్వం కులగణనపై ప్రకటన చేసినప్పటికీ, కులాల డేటాను ఎలా సేకరిస్తారు, ఎలా వర్గీకరిస్తారు, దానిని ఎలా ఉపయోగిస్తారనే వివరాలపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.