పెట్రో వ్యూహవైవిధ్యంలో భారత్ విఫలం

ఇంధన లభ్యతపై భయాందోళనలు వ్యాపించేలా భారత్ వ్యవహరించింది. పశ్చిమ ఆసియాలో జరుగుతున్న పరిణామాలు భారతదేశ శక్తి భద్రతపైనే కాకుండా, సంక్షోభ సమయాల్లో దాని విధానపరమైన సంసిద్ధత, కమ్యూనికేషన్ వ్యూహంపై కూడా దృష్టి సారించాయి. భారత్ తన చమురు అవసరాలలో దాదాపు 90% దిగుమతి చేసుకుంటున్న నేపథ్యంలో, సరఫరా గొలుసులో ఏదైనా అంతరాయం ఏర్పడితే అది దేశంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపడం సహజం. ముఖ్యంగా ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ’ ఈ సరఫరా గొలుసులో చాలా కీలకం. చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని క్రమంగా తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలు అభినందనీయం. ఇథనాల్, బయో-ఇంధనాల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం ఈ దిశగా ఒక మంచి అడుగు. వీటిని సులభంగా అవలంభించేలా చూడటం సమీప భవిష్యత్తులో విధానపరమైన ప్రాధాన్యతగా కొనసాగాలి. అయినప్పటికీ, ఆర్థిక వ్యవస్థ ఏటా 6% - 8% వృద్ధి చెందుతున్న తరుణంలో, దిగుమతి చేసుకున్న చమురుపై భారతదేశ ఆధారపడటం విస్తారంగా, పెరుగుతూనే ఉంది. కాబట్టి, ఇథనాల్ లేదా బయో-ఇంధన మిశ్రమం వంటి చర్యలు కేవలం నామమాత్రపు వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి. చమురు దిగుమతి విధానాలు బాహ్య ఒత్తిడిని తట్టుకునేలా, మరింత దీర్ఘకాలికంగా, పటిష్టంగా ఉండాలి. అమెరికా ఒత్తిడి కారణంగా న్యూఢిల్లీ రష్యా చమురు దిగుమతులను తగ్గించుకుంటున్న సమయంలోనే, పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం రష్యా సరఫరాల ప్రాముఖ్యతను భారత్‌కు గుర్తుచేసింది. గతంలో ఇరాన్, వెనిజులా చమురు విషయంలో కూడా అమెరికా ఒత్తిడికి భారత్ లొంగిపోయింది. ఇప్పుడు ప్రపంచ మార్కెట్లను స్థిరీకరించడానికి రష్యా చమురును మళ్లీ దిగుమతి చేసుకోవాలని భారత్‌ను అమెరికా ప్రోత్సహిస్తోంది. అమెరికా విధించిన 50% టారిఫ్ భరించడం కష్టమైనప్పటికీ, అమెరికా సుప్రీం కోర్టు ఈ విషయంపై విచారణ జరుపుతోందని భారత్‌కు తెలుసు. కనుక కోర్టు తీర్పు కోసం ఒక నెల వేచి ఉండాల్సింది. ప్రస్తుత పరిస్థితి చూస్తుంటే, భారత్ రష్యా నుంచి రాయితీపై చమురు పొందే అవకాశం లేదు, అటు మాస్కో నమ్మకాన్ని కోల్పోయింది, అమెరికా నుంచి గౌరవం తగ్గుతోంది, వాణిజ్య ఒప్పందం కూడా అందని ద్రాక్షలాగే మిగిలిపోయింది. చమురు ధరలు పెరిగినప్పటికీ, ఇంధన ధరలను పెంచబోమని ప్రభుత్వ అధికారులు అజ్ఞాతంగా ప్రకటనలు చేస్తున్నారు. ఇది నైతిక అవసరమే కాకుండా రాజకీయంగా కూడా అనివార్యం. ఎందుకంటే, గత రెండున్నరేళ్లుగా చమురు ధరలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కూడా ఇంధన ధరలను తగ్గించలేదు. గృహాలకు ఎల్‌పిజి కనెక్షన్లను అందించే ‘ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన’ కూడా విధానపరంగా సంక్షోభాలను ఎలా ముందే ఊహించలేదో స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ పథకం వల్ల గృహాలకు ప్రయోజనం చేకూరినప్పటికీ, స్థిరమైన సరఫరా, నిల్వలను పెంచకుండానే పెరిగిన ఎల్‌పిజి డిమాండ్ కారణంగా ఇప్పుడు రెస్టారెంట్లు, హోటళ్లు కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి. చివరగా, ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు కేవలం అనధికారిక బ్రీఫింగ్‌లు, అడపాదడపా ట్వీట్ల ద్వారా మాత్రమే సమాచారాన్ని అందించడం వల్ల ఇంధన లభ్యతపై అనవసర భయాందోళనలు వేగంగా వ్యాపించాయి. మంగళవారం జరిగిన అంతర్-మంత్రిత్వ శాఖల పత్రికా సమావేశం చాలా ఆలస్యంగా జరిగింది, అందులో ఎలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వలేదు. స్పష్టమైన, బాధ్యతాయుతమైన సమాచార మార్పిడి అవసరమైనప్పటికీ, అది కనిపించలేదు. సంక్షోభ సమయాల్లో సమాచారాన్ని చేరవేయడంలో ప్రభుత్వం ఇంకా చాలా మెరుగుపడవలసి ఉంది. భారతదేశం గతంలో రష్యా నుంచి తక్కువ ధరకు చమురు పొంది ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించగలిగింది. అయితే, అమెరికా ఒత్తిడికి లొంగి దిగుమతులు తగ్గించడం వల్ల ఇప్పుడు రెండు నష్టాలు సంభవించే అవకాశం ఉంది. రష్యా నుంచి రాయితీ లభించకపోతే, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ధరలకే చమురు కొనాల్సి వస్తుంది. ఇది పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలపై ఒత్తిడి పెంచుతుంది. రష్యా వంటి పాత మిత్రదేశంతో సంబంధాలు దెబ్బతినడం వ్యూహాత్మకంగా భారత్‌కు ఇబ్బందికరం. ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన పథకం ద్వారా కోట్లాది మందికి గ్యాస్ కనెక్షన్లు ఇచ్చారు, ఇది సామాజికంగా గొప్ప మార్పు. కానీ.. పెరిగిన డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా ‘స్ట్రాటజిక్ రిజర్వ్స’ పెంచలేదు. గృహ అవసరాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, ఇతర చిన్న తరహా పరిశ్రమలకు గ్యాస్ కొరత ఏర్పడి, వాటి నిర్వహణ ఖర్చులు పెరిగిపోతున్నాయి. ప్రభుత్వం 2025 నాటికి 20% ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే ఇది కేవలం పెట్రోల్ వినియోగాన్ని కొంత తగ్గిస్తుంది. కానీ భారతదేశ రవాణా వ్యవస్థలో అధిక భాగం డీజిల్‌పై ఆధారపడి ఉంది. కాబట్టి ఇథనాల్ వల్ల వచ్చే లాభం పరిమితంగానే ఉంటుంది. సంక్షోభ సమయంలో ప్రజల్లో భయాందోళనలు కలగకుండా చూడటమే ప్రభుత్వ ప్రాథమిక విధి. ప్రభుత్వం నుంచి సరైన స్పష్టత లేకపోవడం వల్ల ప్రజలు పెట్రోల్ బంకుల వద్ద క్యూ కట్టడం, నిల్వ చేసుకోవడం వంటివి చేస్తున్నారు. దీనివల్ల కృత్రిమ కొరత ఏర్పడుతోంది. అజ్ఞాత ప్రకటనలు కాకుండా, పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి నేరుగా ప్రజలతో మాట్లాడి భరోసా ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. భారతదేశం తన ఇంధన భద్రత కోసం కేవలం ఒక దేశం లేదా ఒక ప్రాంతంపై ఆధారపడకుండా, తన దిగుమతి వనరులను వైవిధ్యం చేసుకోవాలి. అలాగే, అంతర్జాతీయ రాజకీయాల కంటే దేశీయ అవసరాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చే ‘స్వతంత్ర విదేశీ విధానం’ ఇక్కడ చాలా ముఖ్యం.